ایستگاه هاى هواشناسى در ایران

ایستگاه هاى هواشناسى در ایران

اهمیت هواشناسى
محمد شاملو كارشناس سازمان هواشناسى مى گوید: «هواشناسى علمى است كه در رابطه با وضعیت فیزیكى هوا بحث مى كند نظیر میزان ابر، سرعت باد، سمت باد، تشعشع زمین، تشعشع خورشید و.... هواشناسى از جنبه هاى مختلفى حایز اهمیت است. شروع مسائل هواشناسى زمانى بود كه بشر قابلیت پرواز پیدا كرد. اعلام وضع هوا، اندازه گیرى سرعت باد و سمت باد براى پرواز ضرورى است. با پیشرفت علم و تكنولوژى، هواشناسى براى كشتیرانى اهمیت پیدا كرد. در صنعت و كشاورزى به ویژه در كشاورزى بحث هاى آمارى هواشناسى مهم هستند. در زمینه بهداشت برخلاف تصور عمومى بیشتر مسائل زیست محیطى هوا مطرح است. بنابراین سازمان هواشناسى زیاد دخیل نیست. در مسائل مربوط به بهداشت با همكارى سازمان هاى دیگر نظیر سازمان ترافیك بخش اعظم كارها انجام مى شود.»

پیش بینى 24 ساعت آینده وضعیت هوا

هیچ رشته اى مانند رشته هواشناسى با حیات موجودات در ارتباط نیست. هوایى كه در هر دم و بازدم موجودات زنده را به زندگى وصل مى كند. همین هوا به طور مداوم در حال تغییر است. شاملو مى گوید: «یك سازمان جهانى مسئول پى گیرى وضعیت هوا است. سازمان هواشناسى جهانى كه كشورهاى عضو سازمان ملل در آن عضویت دارند براساس نیازهاى سازمان ها و كشورها ایستگاه هایى را در همه جاى دنیا تاسیس كرده اند كه مبادله اطلاعات این ایستگاه ها ساعت به ساعت با مراكز هواشناسى كل دنیا انجام مى گیرد. بدون توجه به این كه با كشور مزبور ارتباط سیاسى دارند یا ندارند.»

وضعیت ایران در جهان

ایران از لحاظ ساخت ابزارهاى هواشناسى نسبت به گذشته پیشرفت چندانى نكرده است. شاملو ضمن تایید این مسئله اظهار كرد: «در اغلب موارد ایران تجهیزات مورد نیاز خود را از خارج خریدارى مى كند و تعداد محدودى داخل كشور ساخته مى شوند. از لحاظ علمى كشور ما تقریباً مقام سوم را در آسیا دارد ولى در كل دنیا رتبه زیاد بالایى نداریم. البته در حال حاضر در دنیا تجهیزات اندازه گیرى تغییرى نكرده اند فقط از نظر تكنیكى بهتر شده و با كیفیت بهترى ساخته مى شود.»

درصد خطا در ایران

در ایران به پیش بینى هاى سازمان هواشناسى نمى توان اعتماد چندانى كرد. در بعضى قسمت هاى ایران این مشكل نمایان تر است. كارشناسى هواشناسى مى گوید: «پیش بینى در هر زمینه اى با خطا همراه است بنابراین در مسائل مرتبط با هواشناسى نیز صدق مى كند. طول مدت پیش بینى در ایجاد خطا موثر است. اگر مدت پیش بینى براى یك سال آینده در نظر گرفته شود معمولاً خطا بالاتر از 50 درصد مى شود. با محدود شدن فاصله زمانى درصد خطا كمتر مى شود. در ده سال اخیر ایران از خطاى زیر 60 درصد به خطاى كمتر از ده درصد رسیده است. در واقع براى پیش بینى هاى 48 ساعته و 72 ساعته خطاهایمان كمتر از گذشته شده است. دلایل این قضیه متنوع است. 1 _ علت اصلى این خطا موقعیت جغرافیایى ایران بوده كه در یك روز چهار فصل را مى توان در كشور مشاهده كرد.

نظیر:

شمال ایران بارندگى

جنوب گرما

شرق جنوب

غرب هواى متعادل و تابستانى.

- وجود پستى و بلندى هاى زیاد در ایران به ویژه در تهران باعث شده است درصد خطا در تهران 9 تا 10 درصد باشد در حالى كه خطا در قسمت هاى دیگر ایران 6 درصد است. به دلایل متعددى درصد خطا در تهران بالا است:

- شمار زیاد جمعیت تهران باعث شده در این شهر توجه مردم بر روى مسائل هواشناسى نسبت به جمعیت متمركز در شهرستان ها بیشتر باشد.

- با توجه به وسعت تهران با كمبود تجهیزات مستقر در آن روبه رو هستیم. در كل تهران 15 ایستگاه هواشناسى داریم.

- وجود ساختمان ها و كارخانه هاى اطراف تهران، گرماى حاصل از تردد خودروها، آپارتمان هاى بلند و... باعث تفاوت چشمگیر هواى تهران نسبت به جاهاى دیگر ایران شده است.

در واقع گرماى حاصل از كارخانجات، ترافیك و... جو را لحظه به لحظه تحت تاثیر قرار مى دهند. به عنوان مثال روزى كه در تهران با ترافیك شدید روبه رو هستیم تغییرات جوى سریع تر اتفاق مى افتد در مقایسه با روزى كه این مسئله وجود ندارد. اگر از بالاى كوه هاى شمیران به تهران نگاه كنیم یك ابرسیاهى كل شهر را فراگرفته است به نحوى كه بر روى ازن نیز اثراتى گذاشته است.

- با توجه به این كه بخش اعظم كارهاى هواشناسى مربوط به هواپیمایى و كشتیرانى است، از طرفى این ایستگاه ها باید شرایط جهانى داشته باشند بنابراین ایستگاه ها در كنار فرودگاه ها و سواحل بر اساس یك فاصله استاندارد برپا مى شوند. در ایران این فاصله بیشتر از حد نرمال در نظر گرفته شده در حالى كه مى توان ایستگاه هاى بیشترى احداث كرد. این ایستگاه هاى استاندارد از مركز شهر فاصله دارند. بنابراین تفاوت دمایى حدود 4 تا 8 درجه بین مركز شهر و ایستگاه استاندارد وجود دارد. دماى ایستگاه استاندارد براى مردم اعلام مى شود. بنابراین مردم مستقر در قسمت هاى دیگر اختلاف دما را مشاهده خواهند كرد.»

دلیل عدم استفاده از باران مصنوعى

در كشورهاى پیشرفته براى رفع آلودگى هوا از باران مصنوعى استفاده مى شود. با توجه به این كه در تهران با مشكل حاد جوى روبه رو هستیم چرا از باران هاى مصنوعى استفاده نمى شود؟ كارشناس هواشناسى مى گوید: «باران مصنوعى هزینه هنگفتى دارد. یك باران در ایران انجام شد ولى موفقیت آمیز نبود. در دو قسمت از ایران - شمال و یزد - استفاده شد. در یزد بارش در كوهستان رخ داد ضمن این كه مقدار آن كم بود. در شمال بارش در كشور دیگرى اتفاق افتاد.» وى افزود: «دلایل این مسئله در حال بررسى است. هنوز مشخص نشده است. از لحاظ تئورى گفته مى شود مقدار و زمانى كه براى این كار در نظر گرفته شده بود مناسب نبود.»

نحوه تشكیل ابر و باران مصنوعى

طبق اظهارات شاملو بشر هنوز نتوانسته است ابر مصنوعى تولید كند. فقط اقدام به بارور كردن ابرها كرده اند، تا باران زا شوند. با اضافه كردن موادى به نام هسته هاى میعان نظیر یدور نقره، املاحى از نمك هاى مصنوعى و... ابرها را سنگین و باران زا مى كنند.

Co2 خشك معروف به یخ خشك در آزمایشگاه براى تولید باران مصنوعى استفاده مى شود. اما مصارف هواشناسى ندارد. در حال حاضر در كل دنیا از یخ خشك به صورت آزمایشگاهى استفاده مى شود.

از بین بردن هواى آلوده

شاملو اظهار كرد كه سازمان هواشناسى فقط مى تواند اطلاعیه و اخطاریه آلودگى شهر را اعلام كند اما از بین بردن آلودگى به عهده ارگان هاى دیگر است.

مشكلات تغییرات فصل

آسمان دنیا به ویژه ایران در فصل هاى مختلف دچار تغییراتى مى شود. این تغییرات در پیش بینى هوا مشكلاتى را ایجاد مى كند. شاملو در این راستا گفت: «فصل هاى تابستان و زمستان فصل هاى یكنواختى هستند. گرماى تابستان و سرماى زمستان مشخص است. بنابراین مشكل چندانى وجود ندارد. اما پاییز و بهار فصل هاى تغییر بوده سرما و گرماى آنها مشخص نیست. بیشترین مشكل پیش بینى در این دو فصل وجود دارد. در همین لحظه كه هوا صاف است چند لحظه بعد وزش باد و رگبار مشاهده مى شود. در هواشناسى اصطلاحاتى نظیر صاف، تمام ابرى، نیمه ابرى، كمى ابرى و قسمتى ابرى به كار برده مى شود. در هواى نیمه ابرى در بخشى از آسمان ابر مى بینیم و در بخش دیگر ابرى نمى بینیم.»

رادار

رادارها در هواشناسى نقش مهمى دارند. كارشناس هواشناسى در این زمینه گفت: «رادار یك ابزار مخابراتى است كه امواج را گرفته و پخش مى كند. در هواشناسى سه نوع رادار داریم.

1 _ رادار توفان: [تشخیص موقعیت و سرعت باد]

2 _ رادار هواشناسى: [اندازه گیرى رعد و برق]

3 _ رادارهایى كه وضعیت جو را مخابره مى كنند.

در ایران رادار توفان در حال راه اندازى است و قرار است در اهواز، شمال غربى و قسمت مركزى كشور احداث شوند. در حال حاضر فقط رادار اهواز كار نصب اش تمام شده ولى هنوز دوره آزمایشى را مى گذراند. این رادارها پس از راه اندازى كامل، كل ایران را پوشش مى دهند.

تفاوت بارندگى در نقاط مختلف كشور

بر طبق گفته هاى شاملو در مناطقى كه جنگل یا اقیانوس وجود دارد، بخار آب مرتباً به سمت بالا در حركت است. توده هوایى كه از بالاى اقیانوس یا جنگل حركت مى كند رطوبت را به خود جذب مى كند و باعث افزایش ابر و بارش مى شود. بنابراین در غرب و شمال ایران بارندگى بیشترى داریم.

دلیل ثبت اطلاعات هواشناسى جهان در سازمان مربوطه

شاملو مى گوید: «ما باید اطلاعات حداقل نیم كره شمالى را براى پیش بینى هواى آینده كشور داشته باشیم. فرضاً اگر دیروز در لندن بارش وجود داشته پس از حركت این هوا به سمت ایران امروز و فردا در ایران چه اتفاقى مى افتد.»

تعداد كل ایستگاه هاى هواشناسى در ایران

كارشناس هواشناسى در زمینه انواع ایستگاه هاى هواشناسى تشریح كرد: «انواع ایستگاه هاى هواشناسى وجود دارند از قبیل: سینوپتیكى، كشاورزى، باران سنجى، اقلیم شناسى و....

ایستگاه هاى سینوپتیكى كامل ترین نوع ایستگاه ها هستند كه ساعت به ساعت اطلاعات را مخابره مى كنند. تعداد آنها در كل كشور 300 تا است.

ایستگاه باران سنجى و اقلیم شناسى كه ماهى یكبار اطلاعاتشان را به مركز پست مى كنند و تعدادشان به ترتیب حدود 1000 و 400 تا است. انواع ایستگاه هاى كشاورزى كه تقریباً 300 تا هستند، هفته اى دوبار اطلاعاتشان مبادله مى شود.»

www.cheshmaks2.mihanblog.com